APOLLO 11 · GRA 3D
ODKRYCIA KOSMICZNE

13 października 1773 Messier odkrył Galaktykę Wir (M51)

14 października 20262 min czytania
Udostępnij f in X

13 października 1773 roku francuski astronom Charles Messier zanotował na niebie obiekt, który dziś znamy jako Galaktykę Wir. Choć współcześnie to podręcznikowy przykład galaktyki spiralnej, w chwili odkrycia nie była rozpoznana jako galaktyka ani nie zdradzała łatwo swojej charakterystycznej struktury.

Messier szukał komet, a znalazł obiekt „do omijania”.

Jak opisano w artykule Space.com, Messier prowadził obserwacje z myślą o polowaniu na komety i jednocześnie starał się ograniczać pomyłki, które mogły mylić obserwatorów. W jego notatkach i katalogu pojawiały się więc obiekty wyglądające jak „rozmyte plamki” podobne do komet, ale w odróżnieniu od nich nie zmieniały położenia na tle gwiazd.

Galaktyka Wir otrzymała oznaczenie M51 jako 51. obiekt tego typu skatalogowany przez Messiera. W 1773 roku astronom nie widział jednak spiralnych ramion i nie zinterpretował znaleziska jako odrębnej galaktyki.

Od „mgławicy spiralnej” do galaktyki.

Z perspektywy historii astronomii to dobry przykład tego, jak zmieniało się rozumienie Wszechświata. Źródło przypomina, że dopiero 72 lata później William Parsons dostrzegł „wirujący” kształt, ale uznał go za mgławicę spiralną. Z czasem okazało się, że obiekty takie jak M51 nie są mgławicami w naszej okolicy, lecz galaktykami — co ustalił Edwin Hubble.

Dlaczego Galaktyka Wir jest tak często pokazywana?

Space.com zwraca uwagę, że M51 bywa przedstawiana jako niemal wzorcowa galaktyka spiralna. Źródło podaje też, że znajduje się około 31 milionów lat świetlnych od Ziemi. Jej jasność w astronomicznej skali wielkości gwiazdowej wynosi 8,4, a obserwacje są możliwe przez niewielki teleskop, przy czym NASA wskazuje, że najłatwiej wypatrywać jej w maju. Na niebie leży w gwiazdozbiorze Psów Gończych, poniżej „rączki” charakterystycznego układu gwiazd Wielkiego Wozu.

Oddziaływanie z sąsiadem może kształtować jej wygląd.

W materiale pojawia się także ostrożne wyjaśnienie, skąd może brać się tak efektowna struktura M51. Naukowcy podejrzewają, że jej spiralny kształt wiąże się z bliską interakcją z pobliską galaktyką NGC 5195. Według przywołanej relacji z obserwacji teleskopu Spitzera mogło dojść do przejścia sąsiedniej galaktyki przez główny dysk M51 około 500 milionów lat temu, a takie „przeciąganie liny” grawitacyjnej mogło również sprzyjać zwiększonej aktywności narodzin gwiazd przez ściskanie gazu.

Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Space.com