Astronomowie odkryli potencjalny potrójny układ w Pasie Kuipera, co może dostarczyć cennych informacji o formowaniu się wczesnego Układu Słonecznego. Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Brighama Younga oraz Space Telescope Science Institute.
Obiekt 148780 Altjira, odkryty w 2001 roku w ramach Deep Ecliptic Survey, znajduje się 44 jednostki astronomiczne od Słońca i okrąża je raz na 294 lata. Początkowo uważano, że Altjira jest układem podwójnym – co zostało potwierdzone przez obserwacje Kosmicznego Teleskopu Hubble’a w 2006 roku. Główna para obiektów oddalona jest od siebie o 9 904 km i okrąża wspólny środek masy w ciągu 140 dni. Każde z ciał ma podobne rozmiary: 246 km i 221 km średnicy.
Nowe badania sugerują istnienie trzeciego obiektu w tym układzie, który miałby zaledwie 5,5-godzinną orbitę wokół jednego z większych składników. Ze względu na dużą odległość Altjira od Ziemi, astronomowie nie są w stanie zaobserwować tego hipotetycznego ciała bezpośrednio. Jego istnienie zostało wydedukowane na podstawie niewielkich perturbacji w ruchu głównych składników układu.
Jeśli trzecie ciało zostanie potwierdzone, Altjira stanie się tzw. hierarchicznym układem potrójnym – układem, w którym jedno z ciał okrąża składnik układu podwójnego. Takie układy są powszechne wśród gwiazd, jak np. Alfa Centauri A i B, wokół których krąży Proxima Centauri.
Naukowcy wciąż analizują dane, aby ustalić, czy Altjira rzeczywiście składa się z trzech obiektów, czy może mamy do czynienia z układem kontaktowym, gdzie dwa ciała znajdują się w bardzo bliskim sąsiedztwie, a nawet fizycznie się stykają. Możliwe jest także, że Altjira przypomina inne nietypowe obiekty, takie jak ‘płaski’ 1I/Oumuamua.
Jeśli potrójna natura Altjira zostanie potwierdzona, będzie to miało istotne konsekwencje dla naszego rozumienia formowania się obiektów w Pasie Kuipera. Taki układ raczej nie powstał na skutek kolizji, ale w wyniku grawitacyjnego zapadnięcia się obłoku materii w początkach Układu Słonecznego. Tego rodzaju procesy są dobrze znane w przypadku narodzin gwiazd, jednak ich występowanie wśród małych obiektów transneptunowych nadal pozostaje kwestią sporną.
Obecnie znamy około 40 układów podwójnych wśród ponad 3 000 zidentyfikowanych obiektów Pasa Kuipera. Pierwszy potrójny obiekt, 47171 Lempo, został potwierdzony w 2007 roku dzięki teleskopowi Hubble’a.
Altjira będzie obiektem dalszych badań, zwłaszcza w perspektywie nadchodzącej dekady. Jego dwa główne składniki zbliżają się do wzajemnej konfiguracji krawędziowej względem Ziemi, co oznacza, że w latach 2028–2030 mogą wystąpić wzajemne zaćmienia, co pozwoli astronomom na dokładniejsze pomiary składu i struktury układu.
Choć szanse na wysłanie dedykowanej misji do Altjira są niewielkie, przyszłe teleskopy, takie jak James Webb Space Telescope i nowe generacje instrumentów naziemnych, mogą dostarczyć cennych danych. Możliwe, że w nadchodzących latach uzyskamy znacznie lepszy wgląd w tę odległą i tajemniczą część Układu Słonecznego.
Źródło: Universe Today
