Kosmiczny teleskop Euclid należący do Europejskiej Agencji Kosmicznej odkrył 31 niezwykle dawnych kwazarów. Dwa z nich okazują się najstarszymi kwazarami, jakie kiedykolwiek zaobserwowano, co przesuwa granicę naszych obserwacji w stronę najwcześniejszych rozdziałów historii Wszechświata.
Kwazary to wyjątkowo jasne jądra galaktyk, zasilane przez supermasywne czarne dziury. Najprościej mówiąc, w takim etapie rozwoju galaktyki ogromne ilości materii spadają ku centrum, a uwalniana energia sprawia, że sam „rdzeń” świeci jaśniej niż reszta galaktyki. Właśnie dlatego kwazary są tak cennymi drogowskazami, kiedy próbujemy zajrzeć w odległą przeszłość kosmosu.
Dlaczego tak trudno znaleźć najstarsze kwazary.
Szukano ich od dekad, ale problem jest podwójny: są rzadkie i łatwo je pomylić z obiektami bliższymi, takimi jak gwiazdy. Do tego ich bardzo stare światło jest słabe. Jak opisano w artykule ESA, Euclid potrafi przeszukiwać duże obszary nieba skuteczniej niż dotąd, a jednocześnie wychwytywać znacznie subtelniejsze sygnały.
Euclid zobaczył więcej niż tylko najjaśniejsze wyjątki.
Do tej pory znane najdawniejsze kwazary były w praktyce „wierzchołkiem góry lodowej”, bo najłatwiej wypatrzyć te najjaśniejsze. Nowy zestaw 31 obiektów ma zmienić sytuację: zamiast pojedynczych rekordzistów pojawia się większa próba, którą da się analizować jako populację.
Rekordy z bardzo wczesnego Wszechświata.
Wśród odkryć znalazło się 12 nowych kwazarów o przesunięciu ku czerwieni 7 lub większym, czyli z czasów pierwszych setek milionów lat po Wielkim Wybuchu. Dwa najdawniejsze obiekty z tej grupy mają przesunięcia ku czerwieni 7,77 oraz 7,69. To nowy rekord „najstarszego kwazara” i jednocześnie wyraźny sygnał, że Euclid potrafi docierać do obiektów, które wcześniej umykały przeglądom nieba.
Taka lista dawnych kwazarów jest ważna także dlatego, że odnosi się do szczególnego etapu w historii kosmosu, zwanego epoką rejonizacji. Chodzi o czas przejścia od „ciemnych wieków” do okresu, w którym promieniowanie zaczęło silnie wpływać na materię w przestrzeni kosmicznej. Kwazary działają tu jak latarnie, pomagając odtwarzać warunki panujące w młodym Wszechświecie i lepiej zrozumieć, jak szybko mogły powstawać i rosnąć pierwsze supermasywne czarne dziury oraz galaktyki.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: ESA
