Kosmiczna fotografia z Kosmicznego Teleskopu Hubble’a pokazała gromadę kulistą Messier 3 jako gęsto upakowaną „scenę w barwach flagi” z setkami tysięcy gwiazd. Obraz opublikowano przy okazji obchodów 250. rocznicy Stanów Zjednoczonych, ale dla astronomów to także czytelny portret tego, jak złożone potrafią być pozornie uporządkowane skupiska starych gwiazd.
Gromada kulista to najprościej mówiąc kula gwiazd związanych grawitacyjnie, które powstały mniej więcej w tym samym czasie z tego samego obłoku gazu. Messier 3 jest jedną z najbardziej masywnych takich gromad w Drodze Mlecznej, a podobnych obiektów znamy w naszej galaktyce około 150.
Dlaczego Messier 3 tak wyróżnia się wśród gromad.
M3 jest nietypowa między innymi dlatego, że leży stosunkowo daleko od centrum galaktyki. Wyróżnia ją też rekordowa liczba ponad 240 gwiazd zmiennych typu RR Lyrae. To bardzo stare gwiazdy, których jasność zmienia się w czasie w przewidywalny sposób, co pozwala wnioskować o ich rzeczywistej jasności. A gdy znamy „prawdziwą” jasność, łatwiej oszacować odległość w kosmosie podobnie jak wtedy, gdy po jasności świateł samochodu próbujemy ocenić, jak daleko jest na drodze.
Skąd biorą się pozornie młode błękitne gwiazdy.
W gromadzie wskazano też około 70 kandydatów na tzw. błękitne maruderki. Świecą intensywnie na niebiesko i przez to wyglądają na młodsze niż typowe, bardziej czerwone gwiazdy gromad kulistych. Jak opisano w artykule NASA, takie obiekty mogą „odmłodnieć”, gdy grawitacyjnie ściągną materię od gwiazdy towarzyszącej.
Trop prowadzi do dawnego zderzenia.
Nietypowe cechy Messier 3 mogą wynikać z jej pochodzenia. Wskazuje się, że gromada zawiera dwie odmienne populacje gwiazd i może być efektem połączenia dwóch gromad kulistych z tej samej galaktyki karłowatej, która później została wchłonięta przez Drogę Mleczną. Hubble fotografował M3 wielokrotnie, dokumentując właśnie tę „skomplikowaną i intrygującą” naturę.
Kolory na zdjęciu nie są przypadkowe.
W obrazie Hubble’a niebieski odpowiada krótszym falom światła widzialnego, a czerwony dłuższym falom światła widzialnego oraz części bliskiej podczerwieni. Dobór barw wynika ze standardowego przetwarzania danych z filtrów obserwacyjnych. Ponieważ barwa gwiazdy wiąże się z jej temperaturą, niebieskie punkty oznaczają gwiazdy gorętsze, a czerwone chłodniejsze.
Zdjęcie Messier 3 jest też elementem większego programu Hubble’a, który ma obserwować około połowy gromad kulistych Drogi Mlecznej, by zbudować szczegółową chronologię formowania się naszej galaktyki.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: NASA
