Astronomowie zbadali skład komety międzygwiezdnej 3I ATLAS i znaleźli wskazówki, że mogła powstać w bardzo starym układzie planetarnym, a nawet być znacznie starsza od Słońca. To ważne, bo takie obiekty są jak „pamiątki” po procesach formowania planet w odległych częściach Galaktyki, które na krótko przelatują przez nasz kosmiczny sąsiedztwo.
Co oznacza, że kometa jest międzygwiezdna?
Komety międzygwiezdne to lodowe obiekty, które uformowały się wokół innej gwiazdy niż Słońce i tylko okazjonalnie pojawiają się w Układzie Słonecznym. Najprościej mówiąc, przychodzą z zewnątrz i nie są „nasze”, choć przez pewien czas możemy je obserwować z bliska.
3I ATLAS jest wyjątkowo jasna na tle poprzedników.
3I ATLAS to trzeci taki obiekt wykryty po 1I ʻOumuamua i 2I Borisov. Wcześniejsze przypadki trudno było zbadać pod kątem składu: w jednym nie wykryto gazu, a drugi był zbyt słaby. Tym razem sytuacja była inna, bo 3I ATLAS okazała się najjaśniejszym jak dotąd obiektem międzygwiezdnym, co umożliwiło dokładniejsze pomiary.
Chemiczne „odciski palców” zdradzają miejsce narodzin.
Zespół wykorzystał Bardzo Duży Teleskop Europejskiego Obserwatorium Południowego i instrument UVES, by zmierzyć tzw. stosunki izotopowe, czyli względne ilości różnych odmian tego samego pierwiastka. Skupiono się na izotopach węgla i azotu w cząsteczkach cyjanku obecnych w gazie otaczającym kometę. Jak opisano w artykule ESO, takie proporcje są czułe na warunki panujące podczas formowania komety i nie powinny łatwo zmieniać się w trakcie jej wędrówki przez przestrzeń.
Wynik okazał się nietypowy na tle komet z Układu Słonecznego: 3I ATLAS ma niezwykle wysokie stosunki izotopowe węgla i azotu. W połączeniu z innymi opublikowanymi niedawno analizami, które wskazały podobny stosunek izotopów węgla oraz podwyższony poziom deuteru, prowadzi to do obrazu obiektu powstałego w zewnętrznych rejonach starego układu gwiezdnego o niskiej „metaliczności”.
Dlaczego wiek tej komety tak interesuje astronomów?
Gwiazdy o niskiej metaliczności zawierają mało pierwiastków cięższych od helu i uważa się, że formowały się, gdy Wszechświat był młodszy i uboższy chemicznie. To w praktyce oznacza, że 3I ATLAS mogła narodzić się przy gwieździe znacznie starszej niż Słońce, a sama kometa może mieć ponad dwa razy większy wiek niż nasza gwiazda.
Obiekt oddala się od Słońca i będzie słabnąć, więc obecne obserwacje wkrótce dobiegną końca. ESO zwraca jednak uwagę, że przyszły Ekstremalnie Wielki Teleskop ma pozwolić na podobne pomiary także dla kolejnych, mniej jasnych przybyszów międzygwiezdnych.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Eso.Org
