9 sierpnia 1976 roku Związek Radziecki wysłał w stronę Księżyca misję Luna 24, która okazała się ostatnim radzieckim lotem księżycowym. Najważniejszy efekt tej wyprawy był bardzo konkretny: sonda przywiozła na Ziemię próbki księżycowego gruntu, w których później znaleziono śladowe ilości wody.
Minęło dokładnie 50 lat od startu Luny 24, a historia tej misji wciąż wraca w rocznicowych podsumowaniach, bo przypomina, jak wiele dało się zrobić bez udziału astronautów. Jak opisano w artykule na Space.com, Luna 24 była trzecią radziecką misją tego typu, czyli wyprawą robotyczną zaprojektowaną po to, by pobrać materiał z powierzchni i bezpiecznie dostarczyć go na Ziemię.
To była ostatnia radziecka wyprawa na Księżyc.
Luna 24 wystartowała na rakiecie Proton K z kosmodromu Bajkonur w Kazachstanie. Dziewięć dni później wylądowała na powierzchni Księżyca, na ciemnej równinie zwanej Mare Crisium, czyli Morzem Kryzysów. To właśnie tam pobrała próbki regolitu, czyli po prostu drobnego, rozkruszonego materiału pokrywającego grunt.
Jak działał powrót próbek na Ziemię?
Misje tego typu składały się z lądownika i modułów umożliwiających start z Księżyca oraz kapsuły powrotnej na Ziemię. Najprościej mówiąc, sonda musiała nie tylko wylądować, ale też „wystartować z powrotem” i wysłać kapsułę z materiałem w drogę do domu. W przypadku Luny 24 plan się udał: próbki trafiły na Ziemię 22 sierpnia 1976 roku.
Śladowa woda w księżycowym gruncie miała znaczenie.
Wśród wyników badań pojawiła się informacja, że przywieziony materiał zawierał bardzo małe ilości wody, około 0,1% masy. To nie była „woda w kałużach”, tylko subtelny ślad w próbce gruntu, ale i tak stało się to ważnym punktem odniesienia w opowieści o tym, co naprawdę kryje księżycowa powierzchnia.
Program Łuna przetrwał dłużej niż „wyścig o Księżyc”.
ZSRR przegrał rywalizację o pierwsze lądowanie człowieka na Księżycu, ale robotyczny program Łuna był bardzo intensywny. W tekście przypomniano m.in., że Luna 2 jako pierwsza dotarła do powierzchni Księżyca, a Luna 9 wykonała pierwsze miękkie lądowanie. Gdy w połowie lat 70. era załogowych wypraw Apollo była już zakończona, radzieckie sondy i łaziki wciąż działały, a Luna 24 domknęła całą serię misji zwracających próbki.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Space.com
