Tempo narodzin gwiazd w Galaktyce Andromedy wyraźnie spada. Analiza danych z dwóch dużych przeglądów wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a pokazuje, że w ostatnich setkach milionów lat Andromeda „zwalnia” i tworzy dziś znacznie mniej nowych gwiazd niż dawniej.
To ważna wiadomość, bo Andromeda jest jednym z najbliższych i najlepiej widocznych z zewnątrz „przykładów” dużej galaktyki spiralnej. Obserwując jej populacje gwiazd, astronomowie mogą lepiej rozumieć, jak w czasie zmieniają się takie obiekty, a pośrednio także jak mogła wyglądać przeszłość Drogi Mlecznej.
Hubble pozwolił zajrzeć w gwiezdne archiwum.
Jak opisano w artykule Universe Today, zespół badaczy połączył wyniki przeglądów PHAT i PHAST, które w sumie szczegółowo zmapowały około dwóch trzecich dysku Andromedy. Kluczowe było to, że Hubble potrafi rozdzielić ogromną liczbę pojedynczych gwiazd na dużym obszarze. Najprościej mówiąc, pojedyncze gwiazdy działają jak „zapis kopalny” historii galaktyki: ich barwy i jasności mówią, kiedy mniej więcej powstawały kolejne generacje.
Nie tylko mniej, ale i coraz szybciej mniej.
Wyniki wskazują na spadek aktywności w ciągu ostatnich 500 milionów lat, z mocniejszym zjazdem w ostatnich 40 milionach. Badacze oszacowali, że około 500 milionów lat temu Andromeda tworzyła gwiazdy w tempie około jednej masy Słońca rocznie, później było to około połowy tej wartości, a obecnie spadło jeszcze niżej.
Pierścień gwiazdotwórczy przestaje dominować.
Co ciekawe, świeże narodziny gwiazd nie rozkładają się równomiernie po całej galaktyce. Duża część niedawnej aktywności koncentrowała się w pierścieniu gwiazdotwórczym oddalonym o około 32 tysiące lat świetlnych od centrum. To właśnie słabnięcie aktywności w tej strukturze ma napędzać ogólny spadek tempa formowania gwiazd.
Czy winna jest sąsiadka M32?
Zespół sprawdził też, czy zjawisko może mieć związek z galaktyką satelitarną M32, znajdującą się stosunkowo blisko Andromedy. Obszar między tymi galaktykami także wykazuje spadek formowania gwiazd, zaczynający się dziesiątki milionów lat temu. Autorzy podkreślają jednak, że nie da się wprost przesądzić, iż to M32 wywołała zmiany, choć jest naturalnym podejrzanym.
Na koniec badacze zapowiadają dalsze analizy, łączące dane Hubble’a z obserwacjami naziemnymi. W źródle zwrócono też uwagę na przyszłe, jeszcze dokładniejsze mapowanie Andromedy dzięki Teleskopowi Nancy Grace Roman, którego start ma nastąpić nie wcześniej niż 30 sierpnia.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Universe Today
