Para gwiazd ZTF J2130 znajduje się w „spirali śmierci”, a dokładność nowych pomiarów pozwala sprawdzać ogólną teorię względności. Astronomowie wykazali, że okres obiegu maleje zgodnie z przewidywaniami emisji fal grawitacyjnych, więc układ staje się naturalnym laboratorium do testów grawitacji.
ZTF J2130 leży około 4 tysięcy lat świetlnych od Ziemi. Tworzy go biały karzeł oraz pomarańczowy podkarzeł, czyli mała, starzejąca się gwiazda. Obiekty krążą tak blisko, że pełny obrót zajmuje im mniej niż 40 minut. Silna grawitacja odkształca obie gwiazdy i wymusza przepływ materii z podkarła na towarzyszącego mu białego karła, co przyspiesza utratę energii w postaci fal grawitacyjnych. W długiej kampanii obserwacyjnej, prowadzonej m.in. teleskopami Oskar-Lühning w Hamburgu oraz CAHA w Hiszpanii, zmierzono subtelny ubytek okresu orbitowania rzędu około dwóch biliardowych części sekundy na sekundę. To tempo zgadza się z relatywistycznym modelem dwóch masywnych, szybko poruszających się ciał.
Jak opisano w artykule Yahoo, uzyskana precyzja otwiera drogę do jeszcze surowszych testów, gdyż w kolejnych latach możliwe będzie dalsze śledzenie kurczenia się orbity i porównywanie danych z modelami uwzględniającymi kształtowanie się pływowe, transfer masy oraz promieniowanie grawitacyjne. Co ważne, przewiduje się, że planowana na lata 30. misja kosmicznego obserwatorium LISA powinna bezpośrednio zarejestrować fale grawitacyjne z tego układu, dostarczając niezależnego sprawdzianu teorii. ZTF J2130 ma przed sobą dramatyczny finał: zlanie składników zakończy się eksplozją o jasności porównywalnej z supernową, być może widoczną gołym okiem. Zanim jednak do tego dojdzie, układ będzie przez lata dostarczał czystych, liczbowych testów działania grawitacji w ekstremalnych warunkach, a każda kolejna kampania obserwacyjna pozwoli zacieśniać granice niepewności i wykluczać alternatywne wyjaśnienia.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia NASA w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Yahoo News
