Galaktyka JADES-GS-z14-0, widoczna zaledwie 300 milionów lat po Wielkim Wybuchu, zaskoczyła naukowców obecnością dużych ilości tlenu – pierwiastka, którego w tak wczesnym etapie rozwoju Wszechświata nie powinno jeszcze być. To odkrycie może radykalnie zmienić nasze dotychczasowe rozumienie procesu formowania galaktyk.
Zgodnie z aktualnymi modelami kosmologicznymi, tuż po Wielkim Wybuchu istniały jedynie najlżejsze pierwiastki: wodór i hel. Dopiero gdy z tych gazów zaczęły powstawać pierwsze gwiazdy, mogły one w procesie fuzji jądrowej wytwarzać cięższe pierwiastki, takie jak tlen. Jednak to wymaga czasu – gwiazdy muszą przeżyć cały swój cykl życia i zakończyć go jako supernowe, wyrzucając w przestrzeń nowo powstałe pierwiastki.
Dlatego odkrycie bogactwa tlenu w galaktyce istniejącej tak wcześnie wydaje się niemożliwe – a jednak jest faktem. Astronomowie, używając potężnego radioteleskopu ALMA w Chile, wykryli w JADES-GS-z14-0 ilość tlenu dziesięciokrotnie wyższą niż przewidywały modele teoretyczne.
To sugeruje, że proces formowania gwiazd i ich ewolucji w tej galaktyce przebiegał znacznie szybciej, niż dotychczas sądzono. JADES-GS-z14-0 nie tylko istnieje wcześniej, niż się spodziewano, ale też wykazuje oznaki „dojrzałości” chemicznej, które powinny pojawić się znacznie później.
To odkrycie to kolejny dowód na to, że Wszechświat rozwijał się w pierwszych setkach milionów lat znacznie dynamiczniej, niż przypuszczaliśmy. Od czasu uruchomienia Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba odkrywamy coraz więcej odległych, dużych i jasnych galaktyk, które powstały w czasach, kiedy zgodnie z teorią miały dopiero formować się pierwsze obiekty.
Naukowcy muszą teraz zastanowić się, czy nasze obecne modele kosmologiczne – oparte na wieloletnich obserwacjach i symulacjach – nie wymagają gruntownej rewizji. Czy proces powstawania gwiazd i galaktyk był szybszy i bardziej intensywny niż zakładaliśmy? A może istnieją jeszcze nieznane mechanizmy, które przyspieszały wzbogacanie materii we Wszechświecie?
JADES-GS-z14-0 stawia więcej pytań niż odpowiedzi, ale jedno jest pewne – historia kosmosu właśnie stała się o wiele bardziej skomplikowana.
Źródło: Science Alert
