Nowe analizy zdarzenia AT2025ulz sugerują, że u części wybuchów gwiazd możliwe jest potencjalne połączenie supernowej i kilonowej w krótkim odstępie czasu. To rzadki wyjątek od reguły, według której widujemy albo klasyczne supernowe, albo – dużo rzadziej – kilonowe po zderzeniu dwóch gwiazd neutronowych.
Co wykryto i kiedy?
18 sierpnia 2025 r. sygnał zarejestrował detektor fal grawitacyjnych LIGO. W ślad za nim teleskopy pracujące w świetle widzialnym, podczerwieni, promieniach X i w radiu obserwowały poświatę zdarzenia. Przez pierwsze trzy dni zachowywało się ono jak znana z 2017 r. kilonowa: dominował czerwony blask kojarzony z ciężkimi pierwiastkami. Potem obiekt pojaśniał, stał się „bardziej niebieski”, a widmo zaczęło przypominać supernową z obecnością wodoru. Najprościej mówiąc, kolejność sygnałów wygląda tak, jakby zadziałały dwa różne mechanizmy.
Jak może dojść do wybuchów?
Zespół Mansi Kasliwal rozważa scenariusz, w którym szybko wirująca gwiazda po eksplozji supernowej pozostawia dwa malutkie rdzenie – gwiazdy neutronowe. Te po krótkim czasie zderzają się, dając zjawisko typowe dla kilonowej. Inna możliwość: powstaje jedna gwiazda neutronowa z otaczającym dyskiem materii; dysk zlepia się w małego towarzysza, który później wpada do centrum. Obie hipotezy są spójne z danymi, ale nie zostały jeszcze potwierdzone – jak opisano w artykule Universe Today.
Dlaczego to istotne?
Supernowe są częste, a kilonowe – skrajnie rzadkie i lepiej widoczne we falach grawitacyjnych niż w świetle. Uważa się, że to właśnie one wytwarzają część najcięższych pierwiastków, takich jak platyna czy uran. Jeśli AT2025ulz faktycznie było połączeniem supernowej i kilonowej, może to uporządkować nasze myślenie o narodzinach i śmierci gwiazd oraz o pochodzeniu ciężkich składników materii.
Co wciąż niewyjaśnione?
Autorzy podkreślają, że rozdzielenie sygnału pochodzącego z formowania gwiazd i z samego wybuchu bywa trudne. Możliwe jest też, że fale grawitacyjne i poświata optyczna pochodziły z dwóch bliskich, lecz różnych źródeł. Najpewniejszą drogą do rozstrzygnięcia są kolejne podobne detekcje i dłuższe obserwacje, które pokażą, czy takie „duety” faktycznie się zdarzają.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Universe Today
