Astronomowie odkryli jedną z największych czarnych dziur w historii obserwacji. Znajduje się ona w galaktyce SDSS J1148+1930, około 5 miliardów lat świetlnych od Ziemi, i ma masę 36,3 miliarda razy większą od Słońca. Dla porównania, czarna dziura w centrum Drogi Mlecznej jest „miniaturą” – ma jedynie 4,3 miliona mas Słońca. Ten kosmiczny gigant przekracza kategorię supermasywnej czarnej dziury i trafia do elitarnego grona obiektów ultramasywnych.
Choć teoretycznie nie ma ograniczeń co do tego, jak wielka może być czarna dziura, obliczenia sugerują, że w wieku Wszechświata (13,8 miliarda lat) nie powinny one przekraczać 50 miliardów mas Słońca. Odkrycie tak ogromnego obiektu daje naukowcom szansę, by sprawdzić te granice.
Do jego wykrycia wykorzystano zjawisko soczewkowania grawitacyjnego. Galaktyka SDSS J1148+1930 jest tak masywna, że zakrzywia światło innej, bardziej odległej galaktyki, tworząc na niebie charakterystyczny łuk nazwany Kosmiczną Podkową. Analiza tego efektu, połączona z badaniem ruchów gwiazd w galaktyce, pozwoliła z dużą precyzją wyznaczyć masę czarnej dziury – i potwierdzić jej rekordowy rozmiar.
Galaktyka, w której się znajduje, jest tzw. galaktyką kopalną. Powstała z połączenia całej gromady galaktyk, z których każda miała własną supermasywną czarną dziurę. Z czasem wszystkie te obiekty połączyły się w jedną gigantyczną czarną dziurę, której masa dorównuje 36 miliardom Słońc.
Dotychczas zgłaszano istnienie czarnych dziur o podobnej lub nawet większej masie, ale ich pomiary były mniej dokładne. Tym razem metoda oparta na soczewkowaniu i kinematyce gwiazd pozwoliła na jedno z najbardziej wiarygodnych oszacowań w historii. Odkrycie dostarcza ważnych wskazówek, jak supermasywne czarne dziury rosną do tak niewyobrażalnych rozmiarów i jak wyglądały procesy kształtujące galaktyki w młodym Wszechświecie.
Źródło: Science Alert
