Fomalhaut, jedna z najjaśniejszych gwiazd widocznych z Ziemi, od dawna fascynuje astronomów. Oddalona o 25 lat świetlnych i licząca około 440 milionów lat, jest stosunkowo młoda i otoczona rozległym dyskiem pyłowym, w którym mogą powstawać planety. Najnowsze obserwacje wykonane przez teleskop ALMA pokazują jednak, że jej dysk nie ma regularnego kształtu – coś wyraźnie go zakrzywia.
Dwa niezależne zespoły badaczy wykazały, że dysk Fomalhauta posiada tzw. „ujemny gradient mimośrodu”. Oznacza to, że im dalej od gwiazdy, tym jego orbity stają się bardziej regularne. Co więcej, południowo-wschodnia część dysku jest o około 4 jednostki astronomiczne szersza niż północno-zachodnia. Takie deformacje trudno wyjaśnić bez udziału masywnej planety, która swoją grawitacją modeluje strukturę dysku.
Badacze przeanalizowali dane z ALMA oraz Teleskopu Jamesa Webba i stworzyli modele, które wskazują na dwa możliwe scenariusze. Pierwszy zakłada, że planeta krąży w odległości 109–115 jednostek astronomicznych, czyszcząc przestrzeń aż do wewnętrznej krawędzi głównego pasa pyłu. Drugi mówi o planecie znajdującej się bliżej – 70–75 jednostek astronomicznych – wewnątrz tzw. pasa pośredniego odkrytego niedawno przez JWST.
Choć planeta ta pozostaje poza zasięgiem obecnych metod bezpośredniej detekcji, coraz więcej dowodów wskazuje, że to właśnie ona odpowiada za niezwykły kształt i strukturę dysku Fomalhauta. Wyniki sugerują, że interakcje między planetami a dyskami pyłowymi odgrywają kluczową rolę w kształtowaniu młodych układów planetarnych.
To odkrycie nie tylko przybliża nas do potwierdzenia istnienia kolejnej egzoplanety, ale też pozwala lepiej zrozumieć proces narodzin planet i ewolucji systemów gwiezdnych.
Źródło: Science Alert
