Wyobraź sobie, że przebywasz na Międzynarodowej Stacji Kosmicznej i wszystko wokół ciebie unosi się w powietrzu. To właśnie efekt nieważkości, czyli stanu, w którym siła grawitacji praktycznie nie działa na twoje ciało. Dla człowieka taka sytuacja to prawdziwe wyzwanie, bo nasz organizm jest przyzwyczajony do funkcjonowania na Ziemi, gdzie zawsze działa na nas grawitacja. W stanie nieważkości już po kilku minutach można zauważyć, że zwykłe poruszanie się staje się trudne. Nawet najprostsze czynności, jak jedzenie, picie czy mycie zębów, wymagają zupełnie nowych przyzwyczajeń. Krew i płyny w ciele rozkładają się inaczej niż na Ziemi – przesuwają się bardziej w kierunku głowy, przez co twarz może wyglądać na opuchniętą, a nogi są cieńsze niż zwykle.
Dłuższy pobyt w nieważkości prowadzi do poważniejszych zmian. Mięśnie i kości, które na Ziemi są ciągle używane, w kosmosie szybko zanikają. Mięśnie nie muszą pracować tak ciężko, a kości stają się słabsze, bo nie muszą dźwigać ciężaru ciała. Astronauci, by temu zapobiec, codziennie ćwiczą na specjalnych urządzeniach. Układ krążenia również się zmienia – serce nie musi pompować krwi „pod górę”, więc może trochę się rozleniwić. Po powrocie na Ziemię ciało musi się znów przyzwyczaić do normalnych warunków, a powrót do pełnej sprawności zajmuje kilka tygodni.
Zmiany zachodzą także w układzie nerwowym. Ciało traci orientację – w stanie nieważkości nie ma góry ani dołu. To sprawia, że łatwo się pogubić, a niektórzy odczuwają tzw. chorobę kosmiczną, czyli nudności i zawroty głowy. Wzrok również może się pogorszyć, bo ciśnienie wewnątrz czaszki rośnie, co uciska oczy. Przebywanie przez dłuższy czas bez grawitacji wpływa nawet na nasz sen, bo organizm nie dostaje sygnału, kiedy jest noc, a kiedy dzień.
Mimo tych trudności, naukowcy i astronauci ciągle badają wpływ nieważkości na człowieka, aby jak najlepiej przygotować się do przyszłych, jeszcze dłuższych lotów kosmicznych. To fascynujące wyzwanie pokazuje, jak niesamowicie elastyczny, ale i delikatny jest ludzki organizm, gdy zostanie wyjęty z dobrze znanych, ziemskich warunków.
