Astronomowie po raz kolejny pokazali, że żyjemy w czasach niezwykłych odkryć – tym razem udało im się uchwycić planetę w momencie jej narodzin. Obiekt o nazwie AB Aurigae b to młody protoplaneta, którego masa jest około cztery razy większa od Jowisza. Znajduje się on aż 93 jednostki astronomiczne od swojej gwiazdy, co oznacza, że krąży prawie trzykrotnie dalej niż Neptun od Słońca. Co wyjątkowe, udało się zaobserwować, jak ten gazowy olbrzym wciąż „karmi się” materią ze swojego otoczenia.
Dzięki spektrografowi MUSE zamontowanemu na Bardzo Dużym Teleskopie (VLT) w Chile wykryto charakterystyczne linie emisyjne wodoru, które powstają, gdy gorący gaz spiralnie opada na powierzchnię planety. To zjawisko, znane z młodych gwiazd, tu po raz pierwszy tak wyraźnie pokazuje proces akrecji u planety. Analiza światła ujawniła tzw. odwrotny profil P Cygni – wzorzec wskazujący, że gaz rzeczywiście wpada do wnętrza planety, zamiast być z niej wydmuchiwany.
Najciekawsze jest to, że AB Aurigae b wciąż znajduje się w gęstym dysku gazu i pyłu, z którego powstała. Zazwyczaj młode planety widzimy już w „oczyszczonych” przerwach w dyskach, tymczasem tutaj mamy szansę śledzić proces wzrostu na żywo. Ponieważ układ ma zaledwie 2 miliony lat, to jedno z najwcześniejszych i najczystszych spojrzeń na mechanizmy formowania się planet.
Obserwacje podważają też klasyczne modele powstawania gazowych olbrzymów. Tak odległa planeta mogła uformować się raczej przez gwałtowny kolaps fragmentu dysku niż powolne narastanie masy wokół skalistego jądra, jak w przypadku Jowisza i Saturna. Oznacza to, że w kosmosie mogą istnieć różne drogi do stworzenia planet.
Wykrycie AB Aurigae b to dopiero początek badań nad tym układem. Astronomowie planują kolejne obserwacje, by lepiej zrozumieć, jak szybko rośnie ta planeta i ile z widzianej emisji pochodzi bezpośrednio od niej, a ile od otaczającego ją dysku. Każda nowa informacja przybliża nas do odpowiedzi na fundamentalne pytanie: jak rodzą się światy podobne do tych, które znamy w Układzie Słonecznym.
Źródło: Universe Today
