Astronomowie znaleźli 53 nowe olbrzymie kwazary radiowe z dżetami rozciągającymi się nawet na około 7 mln lat świetlnych, czyli około 50 razy szerzej niż Droga Mleczna. Odkrycie poszerza katalog do 369 kwazarów wykrytych w przeglądzie nieba wykonanym radioteleskopem GMRT w Indiach i pokazuje, jak ogromne struktury potrafią rzeźbić supermasywne czarne dziury.
Kwazary to szczególnie jasne jądra galaktyk napędzane przez czarne dziury, które karmią się gazem w dyskach akrecyjnych. Część plazmy nie wpada do środka, lecz wyrzucana jest w dwa przeciwległe dżety, przyspieszane do prędkości bliskich prędkości światła. Z czasem strugi rozlewają się w olbrzymie płaty radiowe, daleko poza płaszczyznę galaktyki. GMRT, pracujący na niskich częstotliwościach, jest szczególnie czuły na „dojrzałą” plazmę synchrotronową w takich płatach, co ułatwia identyfikację gigantów.
Nowa próbka ujawnia, że co najmniej 14% tych obiektów żyje w gromadach i grupach galaktyk oraz w pobliżu włókien kosmicznej sieci, gdzie materia międzygalaktyczna jest gęstsza. Środowisko wydaje się więc kluczowe: w gęstszym gazie dżety częściej zwalniają, ulegają wygięciu lub pękają, a w rzadszym rosną swobodniej. Częstym zjawiskiem jest asymetria — jedna struga bywa krótsza lub słabsza — co wskazuje na nierównomierne warunki po obu stronach galaktyki. Zauważono także, że im dalej (a więc im wcześniej w historii kosmosu) patrzymy, tym większą asymetrię widać, co sugeruje bardziej chaotyczne otoczenie w młodym Wszechświecie.
Samo wyszukiwanie takich kolosów nie jest łatwe. „Mosty” emisji łączące płaty często gasną poniżej progu detekcji, przez co całe struktury wydają się niekompletne. Szerokokątny przegląd TGSS i czułość GMRT pozwoliły jednak połączyć fragmenty w spójne mapy i zmierzyć rozmiary dżetów w milionach lat świetlnych. Jak opisano w artykule Yahoo News, nowe obiekty są cennymi sondami późnych etapów ewolucji aktywnych jąder galaktyk i rozrzedzonego ośrodka międzygalaktycznego, który ogranicza i kształtuje płaty radiowe.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia Pal, et al (2025) w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Yahoo News
