Tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny trafiła do trójki naukowców, którzy rozwiązali jedną z największych zagadek biologii: jak nasz organizm zapobiega temu, by układ odpornościowy nie zwrócił się przeciwko samemu sobie.
Laureatami zostali Shimon Sakaguchi z Uniwersytetu w Osace, Mary E. Brunkow z Instytutu Biologii Systemowej w USA oraz Fred Ramsdell z firmy Sonoma Biotherapeutics. Ich przełomowe odkrycie dotyczy tzw. komórek regulatorowych T (T-regs) — wyspecjalizowanych strażników układu odpornościowego, którzy pilnują, by reakcje obronne nie wymknęły się spod kontroli.
Zanim odkryto T-regi, naukowcy sądzili, że układ odpornościowy uczy się tolerancji tylko w grasicy – narządzie, w którym „trenują się” młode limfocyty T. Jednak eksperymenty Sakaguchiego z lat 80. i 90. udowodniły, że w ciele istnieje dodatkowa populacja komórek potrafiących tłumić nadmierne reakcje odpornościowe. To one zapobiegają chorobom autoimmunologicznym, takim jak cukrzyca typu 1, stwardnienie rozsiane czy reumatoidalne zapalenie stawów.
Późniejsze badania Brunkow i Ramsdella ujawniły, że komórki te działają poprzez wydzielanie białek o działaniu przeciwzapalnym oraz kontakt bezpośredni z innymi komórkami odpornościowymi. To oni odkryli również kluczowy marker białkowy – FoxP3, który pozwolił naukowcom odróżnić komórki regulatorowe od pozostałych limfocytów T.
Odkrycie T-regów nie tylko zmieniło nasze rozumienie odporności, ale też otworzyło nowe kierunki badań nad leczeniem chorób zapalnych, alergii, nowotworów czy odrzucania przeszczepów. Dzięki tej wiedzy naukowcy potrafią dziś precyzyjniej kontrolować reakcje immunologiczne, a także projektować szczepionki i terapie komórkowe.
Jak podkreślają eksperci, tegoroczna nagroda pokazuje, że biologia nadal potrafi zaskakiwać – a w naszym organizmie wciąż kryją się mechanizmy, które dopiero zaczynamy rozumieć.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia mikroskopowego w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Science Alert
