WST pomógł odkryć bardzo wczesną, dojrzałą galaktykę spiralną podobną do Drogi Mlecznej. To ważne, bo tak ukształtowane spirale miały powstawać znacznie później, a tu widzimy je zaledwie 1,5 mld lat po Wielkim Wybuchu.
Galaktyka otrzymała nazwę Alaknanda. Ma około 10 kiloparseków średnicy i szacowaną masę rzędu 16 miliardów Słońc. Jej dysk jest „grande design” z dwiema symetrycznymi ramionami, co potwierdzono analizą kształtu światła narzędziem GALFIT. Tak wyraźny układ oznacza, że gaz musiał szybko osiąść w uporządkowany, rotujący dysk.
Alaknanda tworzy gwiazdy w tempie około 63 mas Słońca rocznie, znacznie szybciej niż współczesna Droga Mleczna. Autorzy podkreślają, że połowa jej gwiazd powstała po z=4,6, czyli w bardzo krótkim, około dwustumilionowym epizodzie. To tempo budowy galaktyki kłóci się z oczekiwaniami wielu modeli wzrostu dysków.
Obserwacje były możliwe dzięki soczewkowaniu grawitacyjnemu przez gromadę Abell 2733, która rozjaśniła Alaknandę mniej więcej dwukrotnie. JWST rozdzielił jej światło w 21 filtrach, co pozwoliło oszacować wielkość, masę i rozkład młodych oraz starszych populacji. Jak opisano w artykule, właśnie zestaw filtrów ujawnił jednocześnie obszary intensywnego tworzenia gwiazd i spokojniejszy, centralny dysk.
Pojawia się pytanie, skąd tak wcześnie wzięły się spiralne ramiona. Jedna z hipotez mówi o krótkotrwałej spirali wywołanej spotkaniem z sąsiednią, mniejszą galaktyką — w pobliżu widać kandydata na takiego towarzysza. Druga zakłada, że ramiona są skutkiem „rozpuszczania się” gęstych kęp w pierwotnie grudkowatym dysku.
Aby rozstrzygnąć między tymi scenariuszami, potrzebne są pomiary ruchu gazu i gwiazd. Jeśli dysk okaże się „gorący” i niestabilny, wskaże to na interakcję; jeśli „zimny” i uporządkowany, wzmocni obraz szybkiego, samorzutnego formowania się ramion. Dalsze obserwacje JWST i ALMA powinny pokazać, jak szybko wiruje dysk Alaknandy i czy spiralę napędzają fale gęstości, czy raczej pływy grawitacyjne. Niezależnie od wyniku, ta odległa spiralna skłania do przemyślenia, jak szybko potrafi zorganizować się materia w młodym Wszechświecie.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Universe Today
