Stary biały karzeł, który powinien już dawno „uspokoić się” po gwałtownej młodości, wciąż pożera skały. Zespół astronomów wykrył, że oddalona o około 145 lat świetlnych gwiazda LSPM J0207+3331, mająca blisko 3 miliardy lat, nadal jest zasilana strumieniem skalistych szczątków. To zaskoczenie, bo takie obiekty zazwyczaj szybko „sprzątają” swoje otoczenie, a z czasem tempo opadania materii gwałtownie maleje. Tu jest inaczej: atmosfera białego karła jest „zanieczyszczona” aż 13 ciężkimi pierwiastkami, co wskazuje na świeże dostawy materiału pochodzącego z ciała o średnicy co najmniej 120 mil (około 200 km).
Biały karzeł to los Słońca za kilka miliardów lat: po fazie czerwonego olbrzyma gwiazda zapada się do rozmiaru Ziemi, zachowując niemal tę samą grawitację. Zwykle w pierwszym miliardzie lat większość wewnętrznego układu – planety, asteroidy i pył – zostaje rozerwana i wciągnięta. W przypadku LSPM J0207+3331 wysokie tempo akrecji tak późno po „śmierci” gwiazdy sugeruje, że coś niedawno zakłóciło dynamikę systemu. To mogło być grawitacyjne potrącenie od odległej planety olbrzyma albo bliskie spotkanie z inną gwiazdą, które skierowało rezerwy skał na orbitach zewnętrznych ku gwieździe.
Do identyfikacji pierwiastków wykorzystano spektroskopię w obserwatorium W. M. Keck na Maunakea. Analiza barw światła przechodzącego przez gazową powłokę ujawniła podpisy chemiczne ciężkich elementów, które szybko toną w głąb gwiazdy i muszą być stale uzupełniane. Taki „smog” pierwiastków to bezpośrednia wskazówka, że obiekty skaliste – od asteroid po mini-planety – są rozrywane pływowo i mielone na pył, zanim opadną na powierzchnię karła.
Odkrycie ma praktyczne znaczenie: pozwala testować scenariusze przyszłości Układu Słonecznego i mówi, jak długo po fazie czerwonego olbrzyma może trwać „głód” gwiezdnego trupa. Zespół planuje obserwacje JWST, by sprawdzić, czy w układzie przetrwały zimne, odległe planety oraz czy widoczny jest pyłowy pierścień karmiący gwiazdę. Jak podsumowuje John Debes ze Space Telescope Science Institute, nawet miliardy lat po śmierci gwiazdy jej otoczenie może pozostawać zadziwiająco ruchliwe i pełne skał gotowych do zjedzenia. Źródło: „Baltimore Sun”/Yahoo, streszczające publikację w Astrophysical Journal Letters (22 października 2025).
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Yahoo News
