Nowe obserwacje najstarszej znanej supernowej pokazują, że jej światło sprzed 13 miliardów lat da się uchwycić dzięki teleskopowi Jamesa Webba i powiązać z gwałtownym rozbłyskiem gamma. To rzadki wyjątek od reguły, według której tak odległe zjawiska są zbyt słabe i „rozciągnięte w czasie”, by obserwować je krok po kroku.
Co właściwie znaleziono
Zespół kierowany przez Andrew Levana zarejestrował supernową towarzyszącą rozbłyskowi GRB 250314A. Światło pochodzi z epoki, gdy Wszechświat miał około 730 milionów lat, a odległość odpowiada przesunięciu ku czerwieni 7,3. Najprościej mówiąc: masywna gwiazda zakończyła życie potężną eksplozją, a towarzyszący jej błysk gamma zdradził miejsce zdarzenia.
Jak do tego doszło
Sygnał gamma wykrył satelita SVOM, a w promieniach X potwierdził go teleskop Swift. Potem naziemne obserwatoria dostrzegły poświatę zderzającej się materii i zmierzyły odległość. Tu działa „spowolnienie kosmiczne”: przez rozszerzanie się przestrzeni z naszej perspektywy supernowa osiąga maksimum jasności znacznie wolniej, więc na szczyt trzeba było poczekać około trzy i pół miesiąca. Gdy nadszedł właściwy moment, JWST użył kamery NIRCam i bezpośrednio pokazał światło supernowej — jak opisano w artykule o tym odkryciu.
Co nam to mówi o wczesnym kosmosie
Webb zarejestrował także słabe tło galaktyki-gospodarza, podobnej do innych z tamtej epoki. Wstępne widmo wybuchu przypomina współczesne supernowe masywnych gwiazd, choć można się spodziewać różnic wynikających z mniejszej zawartości ciężkich pierwiastków. To w praktyce oznacza, że już bardzo wcześnie powstawały i ginęły masywne gwiazdy, a pojedyncze zdarzenia tego typu można dziś badać w szczegółach.
Dlaczego to ważne
To najdalsza supernowa, jaką dotąd widzieliśmy, i jeden z nielicznych tak wczesnych rozbłysków gamma. Każde takie odkrycie jest „kotwicą czasu” dla modeli narodzin pierwszych gwiazd i galaktyk. Im lepiej rozumiemy te rekordowe przypadki, tym dokładniej opowiadamy historię młodego Wszechświata.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Yahoo News
