Astronomów zaskoczył gwiezdny dramat w galaktyce oddalonej o około 650 mln lat świetlnych. Zaobserwowano tam zdarzenie TDE, czyli rozerwanie gwiazdy przez czarną dziurę, ale nie w jądrze galaktyki, gdzie zwykle ukrywają się supermasywne potwory, tylko około 2600 lat świetlnych od centrum. Obiekt AT 2024tvd najpierw zabłysnął optycznie w 2024 r., a potem zachował się jak łamigłówka: potężne fale radiowe pojawiły się z opóźnieniem około 80 i 194 dni. Pierwszy rozbłysk towarzyszył sygnałowi w promieniach X, co wskazuje na wyrzut napędzany akrecją — część materii z dysku wpadającej na czarną dziurę została „odparta” przez jej pola magnetyczne. Drugi wybuch jest jeszcze bardziej zagadkowy: albo był to strumień poruszający się z około połową prędkości światła, uruchomiony po 170 dniach, albo niemal relatywistyczny dżet odpalony po 190 dniach. Rozwój zdarzenia śledziły m.in. sieci VLA, ALMA, Submillimeter Array, Allen Telescope Array i radioteleskop AMI-LA w Cambridge, który uchwycił nadzwyczaj szybkie zmiany energii emitowanej w radiu. Tak silna emisja poza centrum galaktyki sugeruje, że sprawcą może być czarna dziura pośredniej masy, ważąca od tysięcy do setek tysięcy Słońc. Jak znalazła się na uboczu? Jedna hipoteza mówi o wyrzuceniu w wyniku potrójnej interakcji czarnych dziur w jądrze; druga — o „rozbitku” po łączeniu galaktyk, gdy dawny centralny obiekt mniejszej galaktyki wędruje teraz po nowym domu. Tylko trzy podobne TDE widziano dotąd poza jądrem, więc AT 2024tvd zmusza do korekty podręczników: czarne dziury mogą łamać schematy, a opóźnione dżety zdradzają, że akrecja i środowisko wokół nich potrafią działać etapami. Opis obserwacji i komentarze badaczy przytacza Yahoo News (16.10.2025), podkreślając, że to odkrycie zmienia nasze myślenie o zachowaniu czarnych dziur poza centrami galaktyk.
Ilustracja została przygotowana z użyciem AI na bazie oryginalnego zdjęcia w celu zachowania spójności wizualnej.
Pełna treść źródłowa: Yahoo News
