SALIENT MAG

Potworne gwiazdy, a zagadka narodzin czarnych dziur KOSMOS

Potworne gwiazdy, a zagadka narodzin czarnych dziur

Nowe obserwacje z Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba sugerują, że we wczesnym Wszechświecie mogły istnieć niezwykle masywne „potworne gwiazdy”, liczące tysiące mas Słońca. To rzadki wyjątek od reguły, według której pierwsze…

NEXTOR2025-12-23

Dlaczego nowe dane nie pasują do obrazu jednorodnego Wszechświata? KOSMOS

Dlaczego nowe dane nie pasują do obrazu jednorodnego Wszechświata?

Nowe analizy kosmologiczne sugerują, że Wszechświat może nie być tak symetryczny, jak przez dekady zakładano. Dane wskazują, że w dużej skali może on wyglądać inaczej w różnych kierunkach, co stanowi…

NEXTOR2025-12-23

Najnowsze dane Cassiniego zmieniają obraz wnętrza Tytana KOSMOS

Najnowsze dane Cassiniego zmieniają obraz wnętrza Tytana

Nowe analizy danych z misji Cassini sugerują, że Tytan — największy księżyc Saturna — najpewniej nie kryje globalnego oceanu pod lodową skorupą, lecz mieszaninę lodu i „brei” wodnej. To rzadki…

NEXTOR2025-12-23

Naukowcy z MIT potwierdzają istnienie „drugiego dźwięku” NAUKA

Naukowcy z MIT potwierdzają istnienie „drugiego dźwięku”

Nowe analizy z MIT pokazują, że w superpłynnym gazie kwantowym ciepło nie rozchodzi się jak zwykle, lecz biegnie falą – zjawisko znane jako „drugi dźwięk”. To rzadki wyjątek od reguły,…

NEXTOR2025-12-22

James Webb odkrył planetę w kształcie cytryny KOSMOS

James Webb odkrył planetę w kształcie cytryny

Nowe obserwacje planety przy pulsarze PSR J2322-2650 pokazują, że jej kształt został rozciągnięty przez ekstremalną grawitację do formy przypominającej cytrynę. To rzadki wyjątek od reguły, według której większość planet pozostaje…

NEXTOR2025-12-22

Hubble rejestruje chmurę pyłu po kolizji planetoid w Fomalhaucie KOSMOS

Hubble rejestruje chmurę pyłu po kolizji planetoid w Fomalhaucie

Nowe obserwacje układu Fomalhaut pokazują, że w jego zewnętrznym pasie odłamków doszło do zderzenia dwóch planetoid i powstania jasnej chmury pyłu. To rzadki, bezpośredni kadr z procesu, który zwykle ginie…

NEXTOR2025-12-22

Czy AT2025ulz to potencjalne połączenie supernowej i kilonowej? KOSMOS

Czy AT2025ulz to potencjalne połączenie supernowej i kilonowej?

Nowe analizy zdarzenia AT2025ulz sugerują, że u części wybuchów gwiazd możliwe jest potencjalne połączenie supernowej i kilonowej w krótkim odstępie czasu. To rzadki wyjątek od reguły, według której widujemy albo…

NEXTOR2025-12-19

Virgil pokazuje ukryte jądro galaktyczne widoczne tylko w podczerwieni KOSMOS

Virgil pokazuje ukryte jądro galaktyczne widoczne tylko w podczerwieni

Nowe analizy galaktyki Virgil z teleskopu Jamesa Webba pokazują, że u części bardzo wczesnych obiektów supermasywna czarna dziura potrafi ukrywać się tuż pod „zwyczajnym” wyglądem galaktyki. To rzadki wyjątek od…

NEXTOR2025-12-19

Dlaczego 102 kolory podczerwieni zmieniają przegląd nieba? KOSMOS

Dlaczego 102 kolory podczerwieni zmieniają przegląd nieba?

Nowe analizy mapy całego nieba z teleskopu SPHEREx pokazują, że u części galaktyk odległość można oszacować już z 102 „barw” podczerwieni w jednym przeglądzie. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-19

W widmie Słońca wciąż widać linie, których nie umiemy wyjaśnić KOSMOS

W widmie Słońca wciąż widać linie, których nie umiemy wyjaśnić

Nowe analizy widma Słońca pokazują, że w jego „tęczy” wciąż brakuje części linii, których nie potrafimy pewnie przypisać do konkretnych atomów lub cząsteczek. To rzadki wyjątek od reguły, według której…

NEXTOR2025-12-18

Czy RBH 1 to pierwsza potwierdzona uciekająca czarna dziura? KOSMOS

Czy RBH 1 to pierwsza potwierdzona uciekająca czarna dziura?

Nowe obserwacje JWST potwierdzają, że obiekt RBH-1 to supermasywna czarna dziura wyrzucona z własnej galaktyki i pędząca przez jej zewnętrzne obszary z prędkością około 954 km/s. To rzadki wyjątek od…

NEXTOR2025-12-18

Dlaczego oceany magmy mogą być typowe dla planet mniejszych od Neptuna? KOSMOS

Dlaczego oceany magmy mogą być typowe dla planet mniejszych od Neptuna?

Nowe analizy planet mniejszych od Neptuna pokazują, że wiele z nich przez większość swojego istnienia może pozostawać światami magmowymi. To rzadki wyjątek od popularnego założenia, że nietypowe sygnały chemiczne w…

NEXTOR2025-12-18

Nowe symulacje pokazują, skąd wziął się ślad Ziemi w księżycowym regolicie KOSMOS

Nowe symulacje pokazują, skąd wziął się ślad Ziemi w księżycowym regolicie

Nowe analizy transferu cząstek między Ziemią a Księżycem pokazują, że składniki naszej atmosfery mogły docierać na Księżyc także w warunkach współczesnych: pole magnetyczne prowadziło naładowane drobiny niczym kosmiczna taśma. To…

NEXTOR2025-12-17

Czym jest zegar CRASH i co mówi o bezpieczeństwie LEO? KOSMOS

Czym jest zegar CRASH i co mówi o bezpieczeństwie LEO?

Nowe analizy bezpieczeństwa na niskiej orbicie pokazują, że do katastrofalnego zderzenia wystarczyłyby dziś niecałe trzy dni bez możliwości wydawania manewrów satelitom. To rzadki wyjątek od reguły, według której złożone systemy…

NEXTOR2025-12-17

NASA kończy teleskop nowej generacji i może wkrótce ujawnić, czy jesteśmy sami KOSMOS

NASA kończy teleskop nowej generacji i może wkrótce ujawnić, czy jesteśmy sami

Nowe informacje o teleskopie Nancy Grace Roman pokazują, że misja przeszła kluczowy etap: całe obserwatorium jest już złożone, wchodzi w finał testów i może wystartować nawet jesienią 2026 roku. To…

NEXTOR2025-12-17

Shenzhou-21 testuje nowe skafandry podczas spaceru kosmicznego KOSMOS

Shenzhou-21 testuje nowe skafandry podczas spaceru kosmicznego

Najnowsze testy skafandrów EVA w ramach misji Shenzhou-21 pokazują, że chińska załoga sprawdziła na orbicie nową generację kombinezonów i  sprzęt jest gotowy do dłuższej pracy poza stacją. To rzadki wyjątek…

NEXTOR2025-12-16

Czy psylocybina pomaga w leczeniu depresji? MEDYCYNA

Czy psylocybina pomaga w leczeniu depresji?

Nowe analizy działania psylocybiny sugerują, że w mózgach myszy pętle negatywnego myślenia słabną już po pojedynczej dawce, bo sieci nerwowe przeorganizowują swoje połączenia. To rzadki wyjątek od reguły, według której…

NEXTOR2025-12-16

Czy Uran i Neptun to naprawdę lodowe olbrzymy? KOSMOS

Czy Uran i Neptun to naprawdę lodowe olbrzymy?

Nowe analizy wnętrz Urana i Neptuna sugerują, że te planety mogą mieć bardziej skaliste, a mniej „lodowe” środki, niż dotąd sądzono. To rzadki wyjątek od prostego podziału, według którego dalekie…

NEXTOR2025-12-16

Dlaczego egzoplaneta Tylos ma dwa ogony helu? KOSMOS

Dlaczego egzoplaneta Tylos ma dwa ogony helu?

Nowe obserwacje egzoplanety WASP-121b (Tylos) pokazują, że jej atmosfera ucieka w dwóch helowych ogonach widocznych przez niemal całe okrążenie wokół gwiazdy. To rzadki wyjątek od zasady, że „wyciekanie” gazu zwykle…

NEXTOR2025-12-15

Obserwacje radiowe nie potwierdziły czarnej dziury w Omega Centauri KOSMOS

Obserwacje radiowe nie potwierdziły czarnej dziury w Omega Centauri

Nowe obserwacje radiowe gromady kulistej Omega Centauri nie wykryły sygnału, który potwierdziłby aktywność podejrzewanej czarnej dziury w jej centrum. To nietypowe, bo gdy czarna dziura ma choć trochę „paliwa”, zwykle…

NEXTOR2025-12-15

Czy napięcie Hubble’a to realny sygnał nowej fizyki? KOSMOS

Czy napięcie Hubble’a to realny sygnał nowej fizyki?

Nowe analizy tempa rozszerzania się Wszechświata pokazują, że niezależna metoda oparta na opóźnieniach czasowych w soczewkowaniu grawitacyjnym potwierdza wyższą, „lokalną” wartość stałej Hubble’a obserwowaną dziś. To rzadki wyjątek od reguły,…

NEXTOR2025-12-15

Dlaczego budzimy się kilka minut przed budzikiem? NAUKA

Dlaczego budzimy się kilka minut przed budzikiem?

Nowe analizy pobudek przed budzikiem pokazują, że u części osób ciało uruchamia „procedurę wybudzania” na kilka minut przed alarmem. To rzadki wyjątek od reguły, według której nasza senność i czuwanie…

NEXTOR2025-12-12

Co oznaczają promieniste pęknięcia dla mapowania powierzchni Europy? KOSMOS

Co oznaczają promieniste pęknięcia dla mapowania powierzchni Europy?

Nowe analizy „gwiazdkowatych wzorów” na zamarzniętych stawach pokazują, że część „pajęczych” struktur na Europie to promieniste pęknięcia tworzące się tuż pod twardą skorupą lodu. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-12

Co to jest X arithmetic i dlaczego zmienia odczyt danych z Chandry? KOSMOS

Co to jest X arithmetic i dlaczego zmienia odczyt danych z Chandry?

Nowe obrazy z rentgenowskiego obserwatorium Chandra pokazują, że w części gromad galaktyk wpływ supermasywnych czarnych dziur da się rozpoznać już po układzie gorącego gazu. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-12

Czy Mars steruje klimatem Ziemi? KOSMOS

Czy Mars steruje klimatem Ziemi?

Nowe analizy wpływu Marsa na Ziemię pokazują, że u części cykli klimatycznych to właśnie sąsiad zza orbity wzmacnia lub wygasza rytm epok lodowych. To rzadki wyjątek od reguły, według której…

NEXTOR2025-12-11

Czy TRAPPIST-1 e ma atmosferę zawierającą dwutlenek węgla? KOSMOS

Czy TRAPPIST-1 e ma atmosferę zawierającą dwutlenek węgla?

Nowe analizy obserwacji TRAPPIST-1 e pokazują, że przy „bliskich tranzytach” da się odjąć wpływ gwiazdy i szukać oznak atmosfery już w obecnych danych z JWST. To rzadki wyjątek od reguły,…

NEXTOR2025-12-11

NASA potwierdza utratę łączności z orbiterem MAVEN KOSMOS

NASA potwierdza utratę łączności z orbiterem MAVEN

Nowe analizy utraty łączności z orbiterem MAVEN pokazują, że u części misji marsjańskich przerwa w kontakcie może się zdarzyć już po rutynowym ukryciu za planetą. To rzadki wyjątek od reguły,…

NEXTOR2025-12-11

V Sagittae może wkrótce rozbłysnąć nową widoczną z powierzchni Ziemi bez specjalistycznego sprzętu KOSMOS

V Sagittae może wkrótce rozbłysnąć nową widoczną z powierzchni Ziemi bez specjalistycznego sprzętu

Nowe analizy układu V Sagittae wskazują, że jego biały karzeł może wkrótce wywołać jasną nową widoczną gołym okiem, a później – dużo jaśniejszą supernową. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-10

Webb zaobserwował supernową i jej galaktykę sprzed miliardów lat KOSMOS

Webb zaobserwował supernową i jej galaktykę sprzed miliardów lat

Nowe obserwacje najstarszej znanej supernowej pokazują, że jej światło sprzed 13 miliardów lat da się uchwycić dzięki teleskopowi Jamesa Webba i powiązać z gwałtownym rozbłyskiem gamma. To rzadki wyjątek od…

NEXTOR2025-12-10

Jak ultraszybki wiatr z czarnej dziury osiąga dwie dziesiąte prędkości światła? KOSMOS

Jak ultraszybki wiatr z czarnej dziury osiąga dwie dziesiąte prędkości światła?

Nowe obserwacje czarnej dziury w galaktyce NGC 3783 pokazują, że u części takich obiektów jak ultra szybkie wiatry potrafią uformować się w zaledwie jeden dzień. To rzadki wyjątek od reguły,…

NEXTOR2025-12-10

Czym jest czarna dziura pośredniej masy i jak szuka jej JWST? KOSMOS

Czym jest czarna dziura pośredniej masy i jak szuka jej JWST?

Nowe analizy danych JWST dotyczące czarnych dziur pośredniej masy sugerują, że w jądrze gromady Omega Centauri ewentualny obiekt akreuje bardzo słabo, a jego masa jest ograniczona od dołu lepiej niż…

NEXTOR2025-12-09

Czym jest nowa i dlaczego jej wyrzuty bywają opóźnione? KOSMOS

Czym jest nowa i dlaczego jej wyrzuty bywają opóźnione?

Nowe analizy bezpośrednich zdjęć wybuchów nowych pokazują, że w części przypadków już w pierwszych dniach po rozbłysku dochodzi do wielokrotnych, także opóźnionych, wyrzutów materii. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-09

Naukowcy opisali fizyczny napęd warp zgodny z prawami fizyki NAUKA

Naukowcy opisali fizyczny napęd warp zgodny z prawami fizyki

Nowe analizy napędu warp wskazują, że u części badaczy pojawił się fizyczny model, który nie wymaga „ujemnej energii”, a więc mieści się w znanych prawach fizyki. To rzadki wyjątek od…

NEXTOR2025-12-09

Dlaczego masywniejsze gwiazdy mają więcej kosmicznego pyłu? KOSMOS

Dlaczego masywniejsze gwiazdy mają więcej kosmicznego pyłu?

Nowe analizy obrazów z instrumentu SPHERE pokazują, że układy planetarne często mają pyłowe pierścienie podobne do naszego pasa planetoid i Pasa Kuipera. To rzadki wyjątek od potocznego obrazu kosmosu, w…

NEXTOR2025-12-08

Kiedy i dlaczego Mars utracił wodę? KOSMOS

Kiedy i dlaczego Mars utracił wodę?

Nowe analizy jasno wybielonych skał na Marsie pokazują, że w części dawnych epok panowały tam ciepłe, wilgotne warunki sprzyjające długotrwałym opadom. To rzadki wyjątek od obrazu planety znanej dziś jako…

NEXTOR2025-12-08

Co to jest magnetosfera i jak chroni nas przed promieniowaniem KOSMOS

Co to jest magnetosfera i jak chroni nas przed promieniowaniem

Nowe analizy pola magnetycznego Ziemi pokazują, że u części epok dochodzi do odwracania biegunów i bywa, że proces zaczyna się na długo przed finałem. To rzadki wyjątek od reguły, według…

NEXTOR2025-12-08

Najdłuższy wirujący pas galaktyk odkryty w kosmicznym sąsiedztwie KOSMOS

Najdłuższy wirujący pas galaktyk odkryty w kosmicznym sąsiedztwie

Zespół astronomów odkrył najdłuższy wirujący pas galaktyk, około 440 mln lat świetlnych od Ziemi. To ważne, bo pokazuje, że kosmiczna sieć nie tylko układa galaktyki w długie struktury, ale może…

NEXTOR2025-12-04

Biokomputery z komórek mózgu nadchodzą i budzą skrajne pytania TECHNOLOGIA

Biokomputery z komórek mózgu nadchodzą i budzą skrajne pytania

Komputery z ludzkiej tkanki mózgowej przestają być tylko ideą. Pierwsze „biokomputery” z hodowanych neuronów potrafią już zagrać w Pong i rozpoznać proste słowa, ale to wciąż początek drogi i więcej…

NEXTOR2025-12-04

JWST znalazł wczesną galaktykę spiralną podobna do Drogi Mlecznej KOSMOS

JWST znalazł wczesną galaktykę spiralną podobna do Drogi Mlecznej

WST pomógł odkryć bardzo wczesną, dojrzałą galaktykę spiralną podobną do Drogi Mlecznej. To ważne, bo tak ukształtowane spirale miały powstawać znacznie później, a tu widzimy je zaledwie 1,5 mld lat…

NEXTOR2025-12-04

Tsunami widziane z kosmosu ujawnia nieoczekiwane zjawisko NAUKA

Tsunami widziane z kosmosu ujawnia nieoczekiwane zjawisko

Tsunami po trzęsieniu o magnitudzie 8,8 u wybrzeży Kamczatki 29 lipca 2025 r. zostało uchwycone z niespotykaną dotąd szczegółowością. Satelita SWOT zmapował czoło fali na otwartym Pacyfiku i pokazał, że…

NEXTOR2025-12-03

Dlaczego czas na Marsie płynie szybciej niż na Ziemi? NAUKA

Dlaczego czas na Marsie płynie szybciej niż na Ziemi?

Czas na Marsie płynie średnio o 477 mikrosekund szybciej na dobę niż na Ziemi. To efekt ogólnej teorii względności i ma praktyczne znaczenie dla przyszłych systemów nawigacji oraz łączności międzyplanetarnej.…

NEXTOR2025-12-03

Asymetria materii wyjaśniona przez kosmiczne węzły KOSMOS

Asymetria materii wyjaśniona przez kosmiczne węzły

Powstała nowa propozycja wyjaśnienia, dlaczego we Wszechświecie dominuje materia. Zespół fizyków pokazał, że w rozszerzonych modelach cząstek mogą powstawać „węzły” w polach energii, które rozplątując się, wolniej tworzą antymaterię niż…

NEXTOR2025-12-03

GMRT odkrywa 53 potężne kwazary i dżety sięgające około 7 mln lat świetlnych KOSMOS

GMRT odkrywa 53 potężne kwazary i dżety sięgające około 7 mln lat świetlnych

Astronomowie znaleźli 53 nowe olbrzymie kwazary radiowe z dżetami rozciągającymi się nawet na około 7 mln lat świetlnych, czyli około 50 razy szerzej niż Droga Mleczna. Odkrycie poszerza katalog do…

NEXTOR2025-12-02

Wszechświat był ciepły zanim rozbłysły pierwsze gwiazdy KOSMOS

Wszechświat był ciepły zanim rozbłysły pierwsze gwiazdy

Wszechświat zaczął się nagrzewać, zanim pojawiły się pierwsze gwiazdy. Do takiego wniosku doszli astronomowie, analizując bardzo słaby, ale wyjątkowo użyteczny sygnał radiowy wysyłany przez neutralny wodór. Ten ślad pozwala zajrzeć…

NEXTOR2025-12-02

Protoplanetarne dyski podpowiadają zagadkę życia KOSMOS

Protoplanetarne dyski podpowiadają zagadkę życia

Nowe badanie pokazuje, że kosmiczny pył przyspiesza reakcje chemiczne, które tworzą składniki niezbędne dla życia. Zespół z Jeny, Virginii i Edynburga wykazał w eksperymentach, że bez pyłu kluczowa reakcja zachodzi…

NEXTOR2025-12-02

Po raz pierwszy zmapowano kształt wybuchu supernowej KOSMOS

Po raz pierwszy zmapowano kształt wybuchu supernowej

Po raz pierwszy udało się zmapować kształt świeżo wybuchającej supernowej i okazało się, że nie jest kulista. Wybuch SN 2024ggi miał wydłużony, „oliwkowy” kształt, co podważa część dotychczasowych modeli. Jak…

NEXTOR2025-12-01

Nasz mózg nie zmienia się liniowo, tylko przechodzi przez pięć „er”. MEDYCYNA

Nasz mózg nie zmienia się liniowo, tylko przechodzi przez pięć „er”.

Naukowcy opisali pięć „er” rozwoju mózgu w ciągu całego życia człowieka. Kluczowe punkty zwrotne pojawiają się średnio w wieku około 9, 32, 66 i 83 lat, a szczyt sprawności dorosłego…

NEXTOR2025-12-01

Webb wykrył silne promieniowanie UV przy pięciu protogwiazdach KOSMOS

Webb wykrył silne promieniowanie UV przy pięciu protogwiazdach

Astronomowie korzystający z Teleskopu Jamesa Webba wykryli nieoczekiwane, wysokoenergetyczne promieniowanie ultrafioletowe wokół pięciu protogwiazd w obszarze narodzin gwiazd w Wężowniku. Odkrycie sugeruje korektę modeli opisujących, jak młode gwiazdy rosną i…

NEXTOR2025-12-01

Gaia BH2 skrywa gwiazdę, która przeczy teorii z podręczników KOSMOS

Gaia BH2 skrywa gwiazdę, która przeczy teorii z podręczników

Czerwony olbrzym w układzie Gaia BH2 wygląda chemicznie na bardzo stary, ale pomiary jego wnętrza wskazują na wiek o połowę mniejszy. To łącznie sugeruje gwałtowną przeszłość, a nie spokojną ewolucję.…

NEXTOR2025-11-28

Zabójcza burza zaobserwowana na czerwonym karle KOSMOS

Zabójcza burza zaobserwowana na czerwonym karle

Po raz pierwszy wykryto koronalny wyrzut masy z małego czerwonego karła. Odkrycie pokazuje, że takie burze mogą poważnie zagrażać życiu na pobliskich planetach, nawet jeśli krążą one w strefie sprzyjającej…

NEXTOR2025-11-28

Niemiec jako pierwszy z Europy poleci na Księżyc KOSMOS

Niemiec jako pierwszy z Europy poleci na Księżyc

Pierwszym Europejczykiem, który poleci na Księżyc, ma być Niemiec. Decyzję ogłosił dyrektor generalny ESA Josef Aschbacher podczas spotkania ministrów w Bremie, wskazując, że europejskie miejsca w programie Artemis obejmą m.in.…

NEXTOR2025-11-28

W mikroskopijnym pyle z Apollo 17 znaleziono dziwny ślad siarki na Księżycu NAUKA

W mikroskopijnym pyle z Apollo 17 znaleziono dziwny ślad siarki na Księżycu

Na starych próbkach Księżyca odkryto ślad materii tak wiekowej, jak sam Księżyc – a może nawet starszej. W pyłku troilitu z misji Apollo 17 zarejestrowano nietypowy „odcisk palca” izotopów siarki,…

NEXTOR2025-11-27

W laboratorium odmłodzono komórki krwi u myszy. Co to znaczy dla medycyny? MEDYCYNA

W laboratorium odmłodzono komórki krwi u myszy. Co to znaczy dla medycyny?

W badaniach na myszach naukowcom udało się „odmłodzić” komórki macierzyste krwi, co może pomóc w leczeniu osłabienia układu odpornościowego i zaburzeń krwi związanych z wiekiem. Naukowcy opanowali prosty zabieg poza…

NEXTOR2025-11-27

Wyładowania elektryczne na Marsie? Mikrofon łazika uchwycił ich trzaski KOSMOS

Wyładowania elektryczne na Marsie? Mikrofon łazika uchwycił ich trzaski

Na Marsie po raz pierwszy zarejestrowano dźwięki towarzyszące wyładowaniom elektrycznym. Zespół korzystający z mikrofonu SuperCam na łaziku Perseverance wychwycił 55 takich zdarzeń w trakcie burz pyłowych i spotkań z wirami…

NEXTOR2025-11-27

Para gwiazd ZTF J2130 zbliża się do siebie zgodnie z ogólną teorią względności KOSMOS

Para gwiazd ZTF J2130 zbliża się do siebie zgodnie z ogólną teorią względności

Para gwiazd ZTF J2130 znajduje się w „spirali śmierci”, a dokładność nowych pomiarów pozwala sprawdzać ogólną teorię względności. Astronomowie wykazali, że okres obiegu maleje zgodnie z przewidywaniami emisji fal grawitacyjnych,…

NEXTOR2025-11-26

Mech w kosmosie przetrwał dziewięć miesięcy na zewnątrz ISS KOSMOS

Mech w kosmosie przetrwał dziewięć miesięcy na zewnątrz ISS

Próbki mchu przytwierdzone do zewnętrznej części Międzynarodowej Stacji Kosmicznej wytrzymały bez osłon 283 dni w próżni, promieniowaniu i skrajnych temperaturach, a po powrocie na Ziemię odzyskały zdolność wzrostu. To pokazuje,…

NEXTOR2025-11-26

Czy w Drodze Mlecznej odkryto wreszcie ciemną materię? KOSMOS

Czy w Drodze Mlecznej odkryto wreszcie ciemną materię?

Oto co się stało: w danych z teleskopu Fermi widać słabe, kuliste pojaśnienie wysokoenergetycznych promieni gamma wokół Drogi Mlecznej. To pojaśnienie ma maksimum przy energii ok. 20 GeV i nie…

NEXTOR2025-11-26

Nowe badania Marsa sugerują, że woda utrzymywała się tam dłużej, niż sądzono KOSMOS

Nowe badania Marsa sugerują, że woda utrzymywała się tam dłużej, niż sądzono

Nowe badania wskazują, że na Marsie mogły panować warunki sprzyjające życiu znacznie dłużej, niż do tej pory sądzono. Według zespołu naukowców z New York University Abu Dhabi dawny kontakt wód…

NEXTOR2025-11-25

Co się stanie gdy czarna dziura przeleci przez ludzkie ciało? NAUKA

Co się stanie gdy czarna dziura przeleci przez ludzkie ciało?

Naukowcy zastanawiają się, jak duża musiałaby być czarna dziura, aby spowodować poważne obrażenia, gdyby przeleciała przez ludzkie ciało. Jak opisano w artykule, fizyk Robert Scherrer z Uniwersytetu Vanderbilt postanowił policzyć…

NEXTOR2025-11-25

Co planuje Blue Origin i jak chce rywalizować ze Starshipem? KOSMOS

Co planuje Blue Origin i jak chce rywalizować ze Starshipem?

Blue Origin zapowiada rozwój „super heavy” na bazie New Glenna i chce bezpośrednio rywalizować ze Starshipem. Firma ogłosiła to po udanym locie NG-2, w którym wyniesiono marsjańską misję NASA ESCAPADE…

NEXTOR2025-11-26

Czy Wszechświat jest nieskończony? KOSMOS

Czy Wszechświat jest nieskończony?

Z jednej strony Wszechświat może rozciągać się bez końca, z drugiej — może być skończony, a mimo to pozbawiony krawędzi. Kluczem jest krzywizna i topologia: tak jak powierzchnia Ziemi jest…

NEXTOR2025-11-24

Układ Słoneczy porusza się znacznie szybciej nić uważaliśmy KOSMOS

Układ Słoneczy porusza się znacznie szybciej nić uważaliśmy

Możliwe, że pędzimy przez Wszechświat szybciej, niż sądziliśmy. Międzynarodowy zespół, kierowany przez Lukasa Böhmego z Uniwersytetu w Bielefeld, porównał rozkład odległych galaktyk radiowych i wykrył „kosmiczny dipol” silniejszy, niż przewiduje…

NEXTOR2025-11-24

Skąd pochodziła Theia i dlaczego była sąsiadką Ziemi KOSMOS

Skąd pochodziła Theia i dlaczego była sąsiadką Ziemi

Nowe badania sugerują, że Ziemia i Theia powstały blisko siebie w wewnętrznej części Układu Słonecznego. Wnioski oparto na porównaniu stosunków izotopów żelaza w próbkach księżycowych z misji Apollo i w…

NEXTOR2025-11-24

Epoki lodowcowe Marsa – co pokazują nowe zdjęcia z orbity KOSMOS

Epoki lodowcowe Marsa – co pokazują nowe zdjęcia z orbity

Naukowcy śledzą epoki lodowcowe Marsa z orbity. Nowe obrazy z kamery HRSC sondy Mars Express pokazują ślady dawnych lodowców w kanionach Coloe Fossae, co pomaga odtworzyć zmiany klimatu Czerwonej Planety.…

NEXTOR2025-11-21

Kometa międzygwiazdowa 3I/ATLAS nowe zdjęcia NASA KOSMOS

Kometa międzygwiazdowa 3I/ATLAS nowe zdjęcia NASA

NASA pokazała nowe zdjęcia międzygwiazdowej komety 3I/ATLAS i podkreśla, że nie jest to statek obcych. To naturalny obiekt, który przylatuje spoza Układu Słonecznego i właśnie minął Marsa, budząc ogromne zainteresowanie…

NEXTOR2025-11-21

Teleportacja kwantowa pierwszy transfer stanu między dwoma fotonami NAUKA

Teleportacja kwantowa pierwszy transfer stanu między dwoma fotonami

Naukowcy z Uniwersytetu w Stuttgarcie po raz pierwszy przenieśli stan kwantowy między fotonami pochodzącymi z dwóch różnych źródeł. To praktyczny krok do sieci kwantowej, w której informacja może wędrować bez…

NEXTOR2025-11-21

Powierzchnia czarnej dziury jednak nie maleje co potwierdzają dane KOSMOS

Powierzchnia czarnej dziury jednak nie maleje co potwierdzają dane

Czy powierzchnia czarnej dziury może się zmniejszyć? Od dawna sądzono, że nie, a teraz pojawiły się dane, które ten pogląd wzmacniają. Analiza fuzji czarnych dziur GW230814 potwierdza tzw. twierdzenie o…

NEXTOR2025-11-20

Piorun jak powstaje i co pokazał eksperyment z laserem NAUKA

Piorun jak powstaje i co pokazał eksperyment z laserem

Jak powstaje piorun? Nowe badania sugerują, że pierwszą iskrę da się śledzić w skali mikroskopijnej, używając laserów i pojedynczej cząstki. Zespół Andrei Stöllner z Institute of Science and Technology Austria…

NEXTOR2025-11-20

Chińscy astronauci uwięzieni w kosmosie co się stało i kiedy wrócą KOSMOS

Chińscy astronauci uwięzieni w kosmosie co się stało i kiedy wrócą

Trzech chińskich astronautów utknęło na pokładzie stacji Tiangong, bo nie mają bezpiecznego statku do powrotu. Jedyny dostępny pojazd został w listopadzie uderzony przez drobinę kosmicznych śmieci, która spowodowała pęknięcie w…

NEXTOR2025-11-20

Białe karły nie są wieczne i co się z nimi dzieje KOSMOS

Białe karły nie są wieczne i co się z nimi dzieje

Czy jądra martwych gwiazd trwają wiecznie? W przypadku białych karłów — ultragęstych jąder gwiazd podobnych do Słońca — odpowiedź brzmi: nie. Te obiekty utrzymują się nie dzięki syntezie jądrowej, lecz…

NEXTOR2025-11-19

Droga Mleczna w nowym modelu AI symuluje 100 mld gwiazd NAUKA

Droga Mleczna w nowym modelu AI symuluje 100 mld gwiazd

Naukowcy stworzyli symulację Drogi Mlecznej złożoną ze 100 miliardów gwiazd, która śledzi ruchy pojedynczych obiektów i powstaje ponad 100 razy szybciej niż dotychczasowe modele. Umożliwił to „zastępczy” moduł głębokiego uczenia,…

NEXTOR2025-11-19

Galaktyka Andromeda gasi swoje satelity nawet 10 mld lat przed zbliżeniem do M31 KOSMOS

Galaktyka Andromeda gasi swoje satelity nawet 10 mld lat przed zbliżeniem do M31

Galaktyka Andromedy wygasza swoje karłowate satelity na długo przed tym, jak te naprawdę w nią wpadają. Najsłabsze galaktyki tracą gaz i przestają tworzyć nowe gwiazdy często jeszcze przed pierwszym bliskim…

NEXTOR2025-11-19

KOI 5715.01 – nowa Ziemia sprzyjająca życiu KOSMOS

KOI 5715.01 – nowa Ziemia sprzyjająca życiu

Astronomowie wskazali kandydatkę na „złotowłosą” planetę, która może być bardziej sprzyjająca życiu niż Ziemia. Obiekt KOI 5715.01, oddalony o około 3000 lat świetlnych w gwiazdozbiorze Łabędzia, krąży wokół spokojniejszej gwiazdy…

NEXTOR2025-11-18

Galaktyka Y1 180 razy szybciej od Drogi Mlecznej tworzy gwiazdy KOSMOS

Galaktyka Y1 180 razy szybciej od Drogi Mlecznej tworzy gwiazdy

Astronomowie opisali „superpodgrzaną fabrykę gwiazd”, która istniała zaledwie 800 milionów lat po Wielkim Wybuchu. Galaktyka Y1 tworzy gwiazdy 180 razy szybciej niż Droga Mleczna, a jej blask w dalekiej podczerwieni…

NEXTOR2025-11-18

Skoczek na tle Słońca, jak udało się uchwycić to niezwykłe ujęcie? STYL ŻYCIA

Skoczek na tle Słońca, jak udało się uchwycić to niezwykłe ujęcie?

Astrofotograf Andrew McCarthy uchwycił skoczka spadochronowego dokładnie na tle tarczy Słońca, tworząc ujęcie, które sam nazwał „absolutnie niedorzecznym, ale prawdziwym”. Zdjęcie powstało dzięki precyzyjnemu zgraniu czasu, pozycji skoczka i ustawienia…

NEXTOR2025-11-18

Ciało jeżowców działa bez pojedynczego mózgu NAUKA

Ciało jeżowców działa bez pojedynczego mózgu

Jeżowce nie mają pojedynczego, scentralizowanego mózgu – ich „mózg” jest rozproszony po całym ciele. Nowe badania pokazują, że młodociane osobniki tworzą gęstą sieć wyspecjalizowanych neuronów, która działa jak całościowy, zintegrowany…

NEXTOR2025-11-17

Ciemna energia słabnie według danych zebranych przez DESI KOSMOS

Ciemna energia słabnie według danych zebranych przez DESI

Analiza danych zebranych za pomocą instrumentu DESI wskazuje, że ciemna energia może słabnąć w czasie. To nie jest wynik niepodważalny, ale wystarczająco ciekawy, by na nowo rozgrzać kosmologię. Oparto go…

NEXTOR2025-11-17

Shenzhou 20 tydzień opóźnienia przez kosmiczne śmieci KOSMOS

Shenzhou 20 tydzień opóźnienia przez kosmiczne śmieci

Chińscy taikonauci z misji Shenzhou-20 wrócili na Ziemię 14 listopada 2025 r. po tygodniowym opóźnieniu. Powodem był pęknięty iluminator w kapsule powrotnej, co najpewniej spowodował mikroudar kosmicznych śmieci. Zespół na…

NEXTOR2025-11-17

Czy Wszechświat przyśpiesza, a może zwalnia? KOSMOS

Czy Wszechświat przyśpiesza, a może zwalnia?

Nowa analiza w „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society” kwestionuje filar współczesnej kosmologii: przyspieszanie ekspansji Wszechświata. Zespół autorów zwrócił uwagę na to, że supernowe typu Ia, używane od dekad…

NEXTOR2025-11-14

Czy lęk da się odwrócić? Naukowcy przestroili neurony w ciele migdałowatym NAUKA

Czy lęk da się odwrócić? Naukowcy przestroili neurony w ciele migdałowatym

Zaburzenia lękowe dotykają na świecie około 360 milionów osób, ale nowe badanie pokazuje, że źródło lęku może tkwić w niewielkiej grupie komórek. Zespół CSIC-UMH w Hiszpanii przyjrzał się ciału migdałowatemu,…

NEXTOR2025-11-14

Czy uda się znaleźć źródła neutrin? Naukowcy publikują przełomowe wyniki NAUKA

Czy uda się znaleźć źródła neutrin? Naukowcy publikują przełomowe wyniki

Badacze od lat próbują zrozumieć, skąd w kosmosie biorą się wysokoenergetyczne neutrina, które bez przerwy przecinają Wszechświat i docierają na Ziemię. Te lekkie cząstki powstają prawdopodobnie w miejscach niezwykle gwałtownych,…

NEXTOR2025-11-14

Dzięki polaryzacji światła uchwycono pierwsze chwile supernowej KOSMOS

Dzięki polaryzacji światła uchwycono pierwsze chwile supernowej

To był wyścig z czasem, który bardziej przypominał film szpiegowski niż rutynową obserwację. 10 kwietnia 2024 roku astronomowie wykryli supernową SN 2024ggi niezwykle blisko nas, a Yi Yang z Tsinghua…

NEXTOR2025-11-13

Kto zapłaci gdy element rakiety uderzy w Twój dom STYL ŻYCIA

Kto zapłaci gdy element rakiety uderzy w Twój dom

Pewnego lutowego poranka 2025 roku właściciel magazynu w Polsce znalazł za budynkiem zwęglony metalowy zbiornik o średnicy około 1,5 metra. Nikt nie ucierpiał, zniszczone zostały instalacja elektryczna i betonowy blok,…

NEXTOR2025-11-13

Czy intruz spoza Układu Słonecznego mógł zmienić układ planet? KOSMOS

Czy intruz spoza Układu Słonecznego mógł zmienić układ planet?

Szkolne modele mówią, że planety rodzą się w jednej płaszczyźnie i krążą po niemal kołowych orbitach. Tymczasem Jowisz, Saturn, Uran i Neptun są lekko „przechylone” i bardziej eliptyczne, niż przewiduje…

NEXTOR2025-11-13

Cyfrowy bliźniak Ziemi zmienia prognozy NAUKA

Cyfrowy bliźniak Ziemi zmienia prognozy

Naukowcy z Max Planck Institute opisali cyfrowego „bliźniaka” Ziemi, który działa z rozdzielczością 1,25 km i łączy prognozowanie pogody z modelowaniem klimatu. Zamiast wybierać między szybkim, szczegółowym opisem chmur a…

NEXTOR2025-11-12

Czy implanty mózgowe to już codzienność i co z naszą prywatnością? MEDYCYNA

Czy implanty mózgowe to już codzienność i co z naszą prywatnością?

Neurotechnologia dojrzewa szybciej, niż wielu przypuszcza. Od dekoderów myśli po implanty umożliwiające chodzenie – ostatnie lata przyniosły wyniki, które jeszcze niedawno brzmiały jak fantastyka. Naukowcy z Kalifornii pokazali system, który…

NEXTOR2025-11-12

Dlaczego te czarne dziury nie powinny istnieć i co je tworzy? KOSMOS

Dlaczego te czarne dziury nie powinny istnieć i co je tworzy?

W 2023 roku detektory fal grawitacyjnych zarejestrowały zderzenie 7 miliardów lat świetlnych od Ziemi. Analiza sygnału GW231123 pokazała, że połączyły się dwa niezwykłe obiekty: czarne dziury o masach z „zakazanej”…

NEXTOR2025-11-12

Czy wiatraczek na nocnym niebie to UFO, a może ślad rakiety KOSMOS

Czy wiatraczek na nocnym niebie to UFO, a może ślad rakiety

Nietypowy „wiatraczek” widoczny 4 listopada wieczorem nad północno-wschodnimi stanami USA nie był meteorem ani UFO. To efekt startu rakiety Ariane 6 z Gujany Francuskiej. Gdy jeden z członów pozbywał się…

NEXTOR2025-11-09

Czy zegary atomowe otworzą drogę do nawigacji międzygwiezdnej NAUKA

Czy zegary atomowe otworzą drogę do nawigacji międzygwiezdnej

Naukowcy pokazali, że zegary atomowe da się jeszcze znacznie ustabilizować dzięki sprytnym trikom kwantowym. Zespół MIT splątał atomy iterbu w zegarze optycznym wiązkami laserów i uzyskał około dwukrotnie lepszą precyzję…

NEXTOR2025-11-07

Czy eksploracja Księżyca się opłaca? KOSMOS

Czy eksploracja Księżyca się opłaca?

Coraz więcej firm i agencji uważa, że tak, ale rachunek jest złożony. Po pierwsze, Księżyc faktycznie ma zasoby: lód wodny w zacienionych kraterach, z którego da się wytworzyć tlen i…

NEXTOR2025-11-07

Czarna dziura J2245+3743 rozbłysła jak 10 bilionów Słońc KOSMOS

Czarna dziura J2245+3743 rozbłysła jak 10 bilionów Słońc

Astronomowie opisali najjaśniejszy i najdalszy rozbłysk związany z czarną dziurą, jaki dotąd zarejestrowano. Światło potrzebowało około 10 miliardów lat, by do nas dotrzeć, a w szczycie pojaśnienie świeciło jak 10…

NEXTOR2025-11-06

Mgławica niczym nietoperz na nowym zdjęciu VST KOSMOS

Mgławica niczym nietoperz na nowym zdjęciu VST

ESO pochwaliło się zdjęciem mgławicy przypominającej sylwetkę nietoperza, uchwyconej przez VLT Survey Telescope w Obserwatorium Paranal w Chile. Na jednym szerokim kadrze widać rozległy żłobek gazu i pyłu oddalony o…

NEXTOR2025-11-06

Czy sondy von Neumanna są już w pobliżu i jakie dają ślady STYL ŻYCIA

Czy sondy von Neumanna są już w pobliżu i jakie dają ślady

Samo­rep­li­kujące się sondy, zwane sondami von Neumanna, od lat pojawiają się w scenariuszach SETI jako najtańszy sposób na zbadanie Galaktyki. Nowa praca prof. Alexa Ellery’ego z Carleton University przypomina, że…

NEXTOR2025-11-06

Droga Mleczna faluje na obrzeżach co wykazały dane z sondy Gaia KOSMOS

Droga Mleczna faluje na obrzeżach co wykazały dane z sondy Gaia

Nowa analiza danych z sondy Gaia oraz bazy gwiazd pulsujących ujawniła w dysku Drogi Mlecznej olbrzymią falę poruszającą się na zewnątrz. Astronomowie zmierzyli pionowe ruchy tysięcy młodych gwiazd w zewnętrznych…

NEXTOR2025-11-05

Czy fale Alfvéna naprawdę rozgrzewają koronę Słońca? KOSMOS

Czy fale Alfvéna naprawdę rozgrzewają koronę Słońca?

Naukowcy ogłosili pierwsze bezpośrednie dowody na istnienie małoskalowych skrętnych fal Alfvéna w koronie słonecznej. To właśnie te fale, wędrując po liniach pola magnetycznego i niosąc plazmę ku górnym warstwom atmosfery…

NEXTOR2025-11-05

Czarne dziury w młodym kosmosie rosły szybciej, ale krótko KOSMOS

Czarne dziury w młodym kosmosie rosły szybciej, ale krótko

W centrum Drogi Mlecznej mamy czarną dziurę o masie ponad 4 mln Słońc, a w galaktykach takie obiekty są jeszcze większe, sięgające miliardów mas Słońca. Standardowa opowieść mówi, że rosną…

NEXTOR2025-11-05

ALMA pokazuje, że planety mogą powstawać szybciej niż sądziliśmy KOSMOS

ALMA pokazuje, że planety mogą powstawać szybciej niż sądziliśmy

ALMA od lat pokazuje, jak wyglądają dyski protoplanetarne, ale nowe obserwacje sugerują, że planety zaczynają powstawać jeszcze wcześniej, gdy gwiazdy są w stadium protogwiazd. Zespół kierowany przez dr Marię José…

NEXTOR2025-11-04

Dlaczego kometa 3I/ATLAS wygląda dziwnie i nie są to kosmici? KOSMOS

Dlaczego kometa 3I/ATLAS wygląda dziwnie i nie są to kosmici?

Kometa międzygwiazdowa 3I/ATLAS właśnie minęła peryhelium po drugiej stronie Słońca i znów wraca w zasięg teleskopów. To dopiero trzeci obiekt spoza naszego układu, jaki obserwujemy z bliska, i nic dziwnego,…

NEXTOR2025-11-04

Jak 25 lat Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zmieniło naukę KOSMOS

Jak 25 lat Międzynarodowej Stacji Kosmicznej zmieniło naukę

Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ma już ćwierć wieku nieprzerwanej obecności ludzi na orbicie i stała się laboratorium, które realnie zmienia naukę. Od 1998 roku odwiedziło ją ponad 280 osób z 26…

NEXTOR2025-11-04

Czym jest kryształ czasu i jak działa w ciekłych kryształach NAUKA

Czym jest kryształ czasu i jak działa w ciekłych kryształach

Naukowcy z University of Colorado Boulder pokazali, że „kryształy czasu” mogą powstawać w zwykłych ciekłych kryształach, podobnych do tych z ekranów telefonów. Badacze umieścili cienką warstwę materiału z dodatkiem barwnika…

NEXTOR2025-11-03